Energieneutrale woning – wat is dat eigenlijk?

  • Categorie: Geldzaken
  • 24 augustus 2022
  • Geschreven door: René Dekker
energieneutraal wonen

Het klinkt een beetje als een verplichte droom: wonen in een energieneutraal huis. Een droom omdat je dan geen gas- en stroomfactuur meer door de brievenbus ziet glijden. Nooit meer. En een verplichting omdat in 2050 heel Nederland energieneutraal moet zijn. Dus ook jouw huis. Wat is zo’n energieneutrale woning nou eigenlijk? In het kort:

  • je verbruikt zo weinig mogelijk energie
  • de energie die je verbruikt, wek je zelf duurzaam op

Aspecten van een energieneutrale woning

Dat klinkt eenvoudig. Je hebt in dat geval toch alleen maar genoeg zonnepanelen op je dak nodig, om in je energiebehoefte te voorzien, zou je zeggen. Nou, het ligt iets ingewikkelder. Je hebt het ‘zelf duurzaam opwekken’ dan wel voor elkaar maar nog niet dat andere puntje. Zo weinig mogelijk energie verbruiken! Want je kunt dan wel gratis je huis verwarmen maar heb je veel kieren naar buiten toe, dan verwarm je de vogeltjes en bomen mee. Dan ontsnapt er alsnog veel warmte naar buiten en dat is onnodig. Je verbruikt dan meer energie dan je thuis nodig hebt voor je verwarming. En dat gaat dus lijnrecht tegen dat eerste puntje in. Een energieneutrale woning kenmerkt zich dus door het volgende:

  • zeer goede isolatie van dak
  • zeer goede isolatie van muren
  • zeer goede isolatie van vloer
  • uitmuntende isolatie van glas (HR++ of triple glas)
  • zo weinig mogelijk kieren
  • ventilatiesysteem liefst met warmteterugwinning
  • verwarming van woning op lage temperatuur (water van minder dan 55o, via warmtepomp of zonneboiler)
  • zonnepanelen om stroom te leveren aan warmtepomp en huishoudelijke apparaten

Daarnaast moet je eigenlijk ook meetapparatuur hebben zodat je kan bijhouden welk volume je opwekt en welk volume je verbruikt. Zo kun je zaken bijstellen.

Nieuwbouw is vaak al erg energieneutraal

Mocht je anno 2022 plannen hebben om een nieuw te bouwen woning te kopen? Dan is het meeste al voor je gedaan. Vanaf 2020 dient elke nieuwbouwwoning al zoveel mogelijk energieneutraal te zijn. Zo krijg je dus dan al een huis dat weinig energie verbruikt waarbij die energie geleverd wordt uit hernieuwbare bronnen. Praktisch gezegd, uit zonnewarmte, wind of aardwarmte. Het nieuwbouwhuis maakt dezelfde energie aan, als dat het verbruikt. Aan het eind van het jaar staat de elektriciteitsmeter dus gewoon op nul. Daarom wordt een energieneutrale woning ook wel een nul-op-de-meter-woning genoemd. Het is logisch dat zo’n huis een energielabel A+++ heeft want dat is het hoogst haalbare label. En waar herken je zo’n woning aan?

  • een dak vol zonnepanelen
  • werkelijk alles is geïsoleerd, ook het glas
  • een systeem om restwarmte terug te winnen
  • verwarming met zonneboiler en/of warmtepomp
  • een zeer zuinige CV-ketel of een aardgasvrij huis

Ook bestaande huizen kunnen richting energieneutraal verbouwd

Maar goed, als zo’n nieuwbouwwoning een ver-van-je-bed-show is en je voorlopig echt wel blijft wonen in je bestaande huis, wat dan? Ook zo’n huis kan je best energieneutraal krijgen, maar dan moeten de mouwen wel opgestroopt. Met in gedachten: altijd eerst aandacht voor wat aan isolatie mogelijk is, pas dan nadenken over de beste verwarming. Soms is de kortste klap om voorzetgevels om je hele woning heen te plaatsen.

Isolatie is de basis naar energieneutraal

Je dak isoleren is sowieso een goed idee om richting een energieneutrale woning te gaan. En gevelisolatie is net zo belangrijk. Dat heeft te maken met hoe warme lucht zich gedraagt. Warme lucht gaat langs de gevel omhoog om daarna bij het dak aan te komen. Er zijn drie typen gevelisolatie:

  • spouwmuurisolatie
  • isoleren van binnenmuren
  • isoleren van buitenmuren

Het isoleren van buitenmuren heeft goed effect. Je huis wordt zo wel iets ‘dikker’. Eerst wordt er isolatiemateriaal tegen je buitenmuren geplakt. Daarna volgt een afwerking. Dat kunnen steenstrips zijn, stucwerk, hout of gevelplaten. Je kunt ook onderhoudsvrije kunststof planken toepassen. Je zult zeggen dat spouwmuurisolatie je wel goedkoper toelijkt dan hele gevels bekleden. Dat klopt. Spouwmuurisolatie kost gemiddeld ca € 2.500 en buitengevelisolatie € 19.000. En toch is de laatste de allerbeste als je stappen wilt zetten naar een energieneutrale woning. Gevelisolatie is gewoon veel beter dan spouwmuurisolatie. Alleen al de dikte: bij spouwen heb je tussen de 4 en 7 cm vulruimte. En bij gevelisolatie plak je zo 13 cm tegen je buitenmuren aan.

Subsidie kan helpen

Mooi, denk je, maar al dat isoleren kost handenvol geld. En daarna moet ik ook nog aan de slag met peperdure warmtepompen. Het klopt dat die twee stappen naar een energieneutrale woning geld kosten. Maar zie het wel als een investering. Door de jaren heen gaat die zichzelf echt terugverdienen. Is het startbedrag te hoog? Er zijn op diverse overheidsniveaus subsidiemogelijkheden. Vraag daar vooraf naar. Dat scheelt al een slok op een borrel. Bovendien zijn er speciale leningen mogelijk zoals de Energiebespaarlening. Dan kun je met een heel lage rente toch aan de slag.

Is zelfvoorzienend hetzelfde als energieneutraal?

Misschien heb je ook wel eens gehoord van een zelfvoorzienende woning. Dat is niet hetzelfde als een energieneutrale woning. De laatste hoeft geen enkele aanvoer meer van een energienet buiten de deur. Die slaat zijn zelf opgewekte stroom op in accu’s. Het is nog een beetje toekomstmuziek omdat de accu’s op dit moment nog heel duur zijn. Toch lijken er goede mogelijkheden aan te komen. Als je al een energieneutrale woning hebt, kan je die straks wel gemakkelijk omzetten naar een zelfvoorzienende woning. Het is alleen nog even wachten op betaalbare thuisaccu’s.

Is een energiepluswoning gelijk aan een energieneutrale woning?

En een energiepluswoning dan? Is dat hetzelfde als een energieneutrale woning? Dan komt je connectie met de elektriciteitsleverancier aan de orde. In de winter trekken je zonnepanelen het niet om alle stroom te leveren die je in huis nodig hebt. Je tankt dan als het ware bij van het energienetwerk. Daar moet je iets voor betalen. In de zomer echter gaan je zonnepanelen als een tierelier. Je wekt dan meer op dan je nodig hebt. Dat teveel giet je als het ware terug naar de elektriciteitsleveranciers. Die gaat daarvoor een vergoeding aan jou betalen. Als die vergoeding nu hoger is dan wat je in de winter kwijt bent aan ingekochte stroom, dan sta je in de plus. Dan leveren je zonnepanelen dus feitelijk naast warmte ook nog geld op. In dat geval heb je een energiepluswoning. Verwacht wordt dat dit systeem van baten en kosten vanaf 2025 iets minder lucratief gaat uitvallen.

Nog een laatste begrip: klimaatneutrale woning. Is dat hetzelfde als energieneutrale woning? Niet echt, want een klimaatneutrale woning verbruikt enkel duurzame energie en heeft dan geen CO2-uitstoot. Zo’n woning hoeft dan echter nog niet energieneutraal te zijn.