Het verschil tussen energieneutraal en CO2-neutraal

  • Categorie: Geldzaken
  • 24 augustus 2022
  • Geschreven door: René Dekker

Er zijn inmiddels heel veel bronnen die er allemaal op wijzen dat het broeikaseffect voor minstens een groot deel te wijten is aan menselijke activiteiten. Wij stoten namelijk met z’n allen CO2 uit. Co2 is een broeikasgas, namelijk koolfstofdyoxide. De uitstoot daarvan is dat dit gas in de atmosfeer terecht komt. Natuurlijk heeft onze atmosfeer al CO2. Dat zorgt ervoor dat warmte wordt geabsorbeerd. In feite is CO2 een soort isolatiedeken om de hele atmosfeer heen. Die houdt de warmte van de aarde op peil. Want zonder die CO2 deken zou het nodig zijn om de winterkleren op te duikelen voor je met -17o Celsius je naar buiten begeeft.

Klimaatverandering

Dus dat is toch goed, CO2 uitstoot? Nee, want die belangrijke en natuurlijke deken wordt door de mens als het ware uitgebouwd tot een te dik dekbed. Meer warmte dus op aarde, maar ineens niet zo prettig meer. Al die extra warmte heeft ook weer invloed op het klimaat; inderdaad, leidt tot een klimaatverandering. En dat heeft consequenties:

  • zeespiegelstijging (smelten van de poolkappen)
  • extreem weer (hittegolven, stortbuien)
  • uitdroging van stukken grond
  • biodiversiteit verandert; ecosystemen gaan overhoop
  • verzuring

We hebben flink bijgedragen aan extra CO2-uitstoot. Dat deden en doen we nog steeds zo:

  • autorijden en vluchten boeken
  • op fossiele brandstoffen stoken (kolen, olie, gas)
  • energiecentrales bouwen en benutten
  • vee houden op het land
  • ontbossing (want bomen kunnen juist CO2 opslaan)

Veranderingen in onze regio

Wist je dat we als EU eigenlijk nog helemaal niet zo ver zijn met het terugdringen van broeikasgas? China en de Verenigde Staten gaan ons voor als CO2-uitstoter, maar Europa staat wel op de derde plek. Nog voor landen als India, Japan en Rusland. In Europa is vooral de energiesector de gebeten hond met 77% van de uitstoot, hoewel ook de uitstoot van de Europese landbouw met bijna 11% een aardige schep CO2-uitstoot bijdraagt. Nederland behoort qua klimaat tot de Atlantische regio en teveel CO2-uitstoot leidt in die regio tot:

  • vaker en zwaardere regenval
  • overstromingsgevaar
  • sterkere stromingen in rivieren
  • excessieve winterstormen (met alle schade die deze veroorzaken)
  • meer kans op slecht weer

Factoren die de CO2-uitstoot beïnvloeden

De coronapandemie van 2020 zorgde ervoor dat de CO2-uitstoot zomaar ineens daalde met zo’n 5,4%. Maar al in 2021 begon de uitstoot via steenkool en gas alweer toe te nemen. Er is wel sprake van allerlei groene investeringen binnen de economie maar de fossiele economie domineert nog altijd. De meest recente cijfers van 2022 geven wel aan dat de uitstoot van broeikasgassen vermindert. Dat komt doordat er minder aardgas werd verbruikt. Maar dat heeft weer te maken met een ‘warme’ winter en de prijzen van de gascrisis (Russische invasie van Oekraïne). Dit zijn bijkomstige factoren (oorlog, pandemie). Om de uitstoot structureel aan te pakken worden er internationaal steeds meer afspraken gemaakt. Er is gek genoeg nog wel een voordeeltje bij de opwarming van de aarde: we gaan merken dat we minder energie hoeven te verbruiken voor onze verwarming. En dat is weer een opsteker voor de warmtepomp die de radiatoren slechts tot 55o kan verwarmen in plaats van de oude gasketel die dat tot 70o deed.

Op zoek naar meer evenwicht

We willen onze wereld natuurlijk goed doorgeven aan onze kinderen. Bovendien geeft de natuur ook al een hele tijd aan dat het anders moet. Er zit in feite niks anders op dan zo snel en volledig mogelijk CO2-neutraal te gaan leven. Als je zo leeft, help je mee. De meeste uitstoot wordt echter opgehoest door bedrijven of door vervoer. Niet voor niets is de term ‘vliegschaamte’ ontstaan. Je draagt met een vlucht behoorlijk bij aan de CO2-uitstoot. De weg naar CO-2 neutraliteit gaat op twee manieren:

  • CO2-uitstoot minimaliseren (bedrijfsprocessen zo regelen dat de uitstoot kleiner wordt)
  • restuitstoot compenseren (bijv. door aanplant van bomen)

CO2-neutraal is een feit als er een mooi evenwicht is tussen de CO2-uitstoot en de CO2-opname uit de atmosfeer (ofwel de dampkring, dus de luchtdeken waarmee de aarde zich dekt). Het mag duideljk zijn waar de uitstoot vandaan komt, namelijk merendeels van menselijk handelen. De opname van uitstoot gebeurt via natuurlijke koolfstofputten. Dat is gewoon een technisch woord voor alles dat CO2 op kan nemen en vast kan houden. Bomen zijn daar een heel bekend voorbeeld van. Maar ook de aardbodem en de oceanen doen aan opname. Mooi wanneer uitstoot en opname elkaar in evenwicht zouden houden, maar de cijfers spreken dat gevaarlijk tegen:

  • opname per jaar 9.5 – 11 gigaton CO-2
  • uitstoot per jaar 38 gigaton CO-2

Het verschil is dus liefst 28 gigaton op jaarbasis. En dat wordt alleen maar meer als er grote bosbranden gaan woeden. Of als besloten wordt grote delen van het land op een andere manier te gaan exploiteren. Het is van het grootste belang de uitstoot te verminderen. Nederland heeft zich in het kader van de EU uitgesproken voor de zogenaamde Europese Green Deal, een stappenplan van een veelomvattende klimaatwet. Dit moet leiden tot onder andere:

  • verlaging van de uitstoot van schepen, vliegtuigen en auto’s
  • koolfstofheffing op ingevoerde goederen
  • aanpak van CO2-uitstoot van sectoren (zoals landbouw, afvalbeheer, enz.)
  • beheer van bossen

Is CO2-neutraal hetzelfde als energieneutraal?

In de volksmond wordt CO2-neutraal nogal eens gelijkgesteld met energieneutraal. Alsof ze hetzelfde zouden zijn. Dat is niet zo. Je zou CO2-neutraal gelijk kunnen stellen met klimaatneutraal maar niet met energieneutraal. Het woord ‘klimaatneutraal’ is overigens een beetje een vreemde eend in de bijt. Waar het bij CO2-neutraal gaat om de wereld, om organisaties, om vervoer, daar beperkt ‘energieneutraal’ zich voornamelijk tot de bouwwereld; tot gebouwen en huizen.

Je zegt dan ook niet van de hele wereld dat die energieneutraal zou moeten zijn, maar wel van een huis. Van je eigen, bijvoorbeeld. Die krijg je energieneutraal door in je woning net zoveel energie op te wekken als dat je ook verbruikt. Dat opwekken kan bijvoorbeeld via zonnepanelen. Alle energie die je per jaar kwijtraakt in je verwarming, je apparaten, je bad- en douchewater, noem maar op, heb je dan zelf ook geproduceerd. Met zonnepanelen, maar bijvoorbeeld ook met een zonneboiler of een warmtepomp.

Samenvatting

CO2-neutraal verwijst naar de atmosfeer en de balans die er idealiter zou moeten zijn tussen CO2-uitstoot en CO2-opname. Zaken als vervoer, bedrijven, landbouw, organisaties e.d. worden vaak gekoppeld aan C02-neutraal.

Energieneutraal verwijst naar gebouwen, huizen. En dan vooral de energieprestaties van woningen.

Er is dus een verschil tussen energieneutraal en CO2-neutraal.